Friesland
Ca. 15 km ten oosten van Heerenveen, dicht bij de grens met
Drenthe, nr. 35 op de kaart
Op de Friese zandgronden, tussen de Linde en de Tjonger, ligt het oude dorp Oldeberkoop, dat tot de gemeente Ooststellingwerf behoort. De omgeving is er rijk aan natuurschoon en het dorp zelf kan bo gen op een gerestaureerde romano-gotische kerk.
Het centrum van Oldeberkoop, de zogenaamde ‘Boeren’ of ‘Buurte’, vertoont duidelijke overeen komsten met een Drents brinkdorp. Dat heeft zo zijn historische oorzaken, want in de Middeleeuwen heeft het dorp tot Drenthe behoord.
Oldeberkoop is misschien wel het oudste dorp in het zuidoosten van Friesland. Het wordt al genoemd in het jaar 1228, onder de naam ‘Brokope’. De bete kenis van die naam is zoiets als ‘de broeklanden in het water’ en dat klopt ook volledig met de histori sche situatie. Vóór de kanalisatie van de Kuinder of Tjonger waren uitgestrekte gebieden rondom het dorp een groot deel van het jaar overstroomd en dat gold ook voor de landerijen langs de Linde.
De naam Oldeberkoop of Oldenbrockop komen we voor het eerst tegen in 1320, in een overeen komst van een aantal Stellingwerfse parochies met de Utrechtse bisschop, die in dit gebied de macht uitoefende. De nieuwe naam was nodig geworden door de opkomst van de dorpen West- en Oostnije- berkoop. De hele Middeleeuwen door hebben de Stellingwervers echter nog aanhoudend menings verschillen met de Utrechtse bisschop gehad over de hooilanden in Ysselhaem en omgeving. Die conflic ten liepen soms zo hoog op dat ze gewapenderhand moesten worden opgelost. Ook in de Tachtigjarige Oorlog had Oldeberkoop van oorlogsgeweld te
Oldeberkoop, een van de oudste dorpen van Friesland, beeft een fraai gerestaureerde middeleeuwse kerk.
lijden. In 1585 werd het dorp door de Spanjaarden aangevallen, waarbij de toren werd ondergraven en geheel vernield. Later is hij weer opgebouwd, maar het is goed te zien dat hij van jongere datum is dan de kerk. Bovendien is deze nieuwe toren lager dan de oorspronkelijke.
De Friese stadhouder Willem Lodewijk liet in dit gebied verschillende schansen tegen de Spanjaarden aanleggen. Aan de Linde, vlak bij Oldeberkoop, werd in 1593 de schans Bekhof aangelegd, waarvan de resten nog zijn terug te vinden.' In het rampjaar 1672 speelde deze schans nog een belangrijke rol, als bastion tegen de Franse en Munsterse vijand. Een van de kanonnen van deze schans is onlangs terug gevonden en staat thans in het centrum van het dorp.
In dat jaar verloor Oldeberkoop ook een van zijn grootste gebouwen, namelijk de Lycklama State. Dit omgrachte huis besloeg met zijn fraaie tuinen en bossen een oppervlakte van 40 bunder. Waar het precies heeft gestaan is echter niet bekend. Het werd door de Munstersen blijkbaar zo grondig opgebla zen, dat er niets meer van terug te vinden is. Vol gens oude kaarten heeft het vermoedelijk aan de oostkant van het huidige Jagerslust gelegen, onge veer daar waar de Delle loopt. Jagerslust is de enige van de drie oude Oldeberkoopse buitenplaatsen die nog bestaat.
Aan de Molenhoek staat nog een oude molenaars woning, maar de molen is al in de vorige eeuw ver dwenen. Hij werd voor het laatst in 1871 genoemd.
In de omgeving van Oldeberkoop liggen vele wandelterreinen en natuurgebieden, zoals het Koe- pelbos en Reigersbos, aan weerszijden van de Bovenweg. Deze Bovenweg is overigens al zeer oud. Men neemt wel aan dat het een van de verbin dingen is geweest die al in prehistorische tijden van de Drentse zandgronden naar Gaasterland leidden. Andere wandelterreinen zijn Delleburen, ten noord oosten van het dorp aan het Tjongerkanaal, en het Molenbos, ten westen van de Bruggenlaan.
Tte^enswaardigbederu
N.H.-Kerk, Willinge Prinsstraat 2. Een van de oud ste Friese kerken, gebouwd in de eerste helft van de 12e eeuw. In de 14e eeuw gewijzigd en naar het oos ten uitgebreid. De toren is nieuwer dan de rest van de kerk. In 1585 werd de oude toren door de Span jaarden ondergraven en vernield. De huidige toren dateert van het einde van de 16e eeuw. In de kerk be vindt zich nog een zandstenen doopvont uit ca. 1300. In 1930 en 1964 is het gebouw grondig geres taureerd. Te bezichtigen. Historische panden, o.a. Willinge Prinsstraat 12,13,15 en 17, Oostwoldseweg 10 (Huis ‘Het Zwaantje’), Molenhoek 13 (v.m. Molenaarshuis).