HEROPENDE BORG BIEDT VOOR IEDER WAT WILS Het verhaal van de Coendersborch

Eigendom van Marijke 
Laatst bijgewerkt: feb. 17, 2022 Bekijken hoeveel mensen deze pagina hebben bekeken
Onder grote belangstelling werd de Coendersborch in Nuis onlangs heropend voor het publiek. De borg heeft een fraaie facelift gekregen en is eigenlijk een permanente expositie.
Bezoekers kunnen zich in het voorhuis informeren over het leven in de borg en de vroegere bewoners, terwijl zij in de monumentale schuur alles te weten komen over planten en dieren op het landgoed. Vrijwillig medewerker lemie Oldenbeuving: “Voorin geschiedenis, achterin natuur, maar het landschap is overal.”

e Coendersborch is sinds 1956 één van de kroonjuwelen van Het Groninger Land­ schap. Omdat het interieur en de tuinen aan groot onderhoud toe waren, is de borg enige tijd gesloten geweest voor publiek.
Tot zondag 10 april, toen werd de borg voor het eerst sinds de restauratie voor het publiek open gesteld. lemie Oldenbeu- ving hoort bijna tot het inventaris van de Coendersborch. Als vrijwilliger leidt zij bezoekers rond in en om de gebouwen. "Ik ben een natuurliefhebber en ik laat mensen graag zien wat er rond de borg te beleven is. Het is mooi om te zien dat er ook in de borg aandacht is voor de natuur.” Vanuit de nieuwe glazen vergaderruimte in de schuur wijst ze naar het plafond. “We hebben een kerkuilenkast met een webcam, zodat je op een scherm in de schuur kunt volgen wat er gaande is. En tussen de balken en de stenen slapen en overwinteren vleermuizen.” 

Anekdotes
De schoonheid van de borg is toch wel de rijke geschiedenis, die het landgoed en dus het landschap heeft gevormd. Volgens vrij­ williger Hanneke van Midlum hoefje alleen maar om je heen te kijken om te ontdekken hoe de geschiedenis de omgeving heeft gevormd. "De tuin staat vol met börgbloem- kes, waarvan een aantal een naam krijgt op fraaie, antieke platen in de schuur. De tuin heeft een traditionele padenstructuur en natuurlijk rododendrons. Er is een mooie fruitmuur en de beukenlaan heeft een ei­ gen verhaal.” lemie knikt. "Het pad werd als korte route gebruikt door de boeren. Die op weg waren naar de plek waar zij laadden en losten. Voor het gebruik van het pad moes­ ten ze echter tol betalen aan de borg.” Een rondleiding door de borg vertelt het verhaal van de Coendersborch. Met foto’s, platen, kaarten en 


Open image-20220217-223539.png
bewegende beelden wordt de bezoeker getrakteerd op histori­ sche feitjes en interessante anekdotes. Een groot aantal van die verhalen werd geleverd door de 88-jarige mevrouw Betty RozemaFrüchnicht. Haar oom en tante bewoon­ den destijds als beheerders de begane grond van de borg. Hanneke: "Ik sprak een vrouw die als kind met Sint Maarten een appel mocht halen bij de borg. De kinderen moesten dan achterwaarts naar buiten.” Met Koninginnedag brachten de kinderen uit de buurt de jonkvrouw van de borg een aubade. Jonkvrouw Wichers, de op één na laatste laatste eigenaar van de borg voor deze in het bezit kwam van Het Groninger Landschap, hoorde het gezang vanaf het balkon toe.

National Trust in Groningen
Het interieur van de borg is fraai, maar sober ingericht. Historicus Jet Spits heeft de opdracht gekregen het verhaal van de Coendersborch te vertellen in een aantal exposities in de verschillende kamers. Zo vertelt de hal de oudste geschiedenis van de borg, met resten van de drie heerden Fossema, Harckema en Heringa. Deze boerderijen kwamen in 1668 in het bezit van Ludolf Coenders, de naamgever van de Coendersborch. Het volgende vertrek heeft een antieke kaart uit de 17e eeuw aan de muur, met daarop het landgoed. Ernaast hangt een tijdlijn waarop verschillende belangrijke momenten zijn aangegeven. Op een tv-scherm wordt het leven op en rond de borg verteld door kleurrijke personages, gespeeld door acteurs van de Nuister to­ neelvereniging Spek om om Spinnen. Ook rayonbeheerder René Oosterhuis vertelt over de waarde en het beheer van de natuur rondom het landgoed.
Met bedsteden als expositieruimten en een mix van oude en moderne communicatie­ middelen, is Jet tevreden met het resultaat. "Je kunt zeggen dat cultureel erfgoed, land­ schap en natuur hier in hun samenhang worden getoond. Het Groninger Landschap gaat daarmee de kant op van The National Trust in Groot Brittannië, waar gebouwd erfgoed en groen erfgoed al langer samen­ gaan. Een interessante ontwikkeling."
Leren over sleuteldieren
In de schuur van de Coendersborch draait het om de natuur en het landschap. Op twee interactieve displays, waarvan er een­ tje te bedienen is door rolstoelgebruikers, kunnen de bezoekers alles te weten komen over de flora en fauna rond de borg en in het bijzonder de zes diersoorten die een bijzondere plek hebben in het landschap.
Op 10 april j.l. was de gerestaureerde Coendersborch open­ gesteld voor publiek
De bosuil doet het goed in het bosrijke gebied rond de borg, de ringslang is een ongevaarlijke slangensoort die zich vooral ophoudt op de overgang van land en water.
De ringslang is een doelsoort die het land­ goed hopelijk spoedig ontdekt. Het zien van de algemeenste hertensoort van Nederland, een ree, is vaak de kroon op een wandeling in landgoed Coendersborch. De grootoor- vleermuis is een jarenlange bewoner van de schuur van de borg. Vooral in de zomer is het mogelijk om deze vleermuis tegen de avond op jacht te zien gaan. De rode eek­ hoorn kun je het symbool van het gezonde bos noemen. Dit dier is veel te zien rond de borg. En het gaat goed met de das in het Westerkwartier. De grootste marterachtige laat zich niet snel zien. Gelukkig laat deze alleseter genoeg sporen achter om een zoektocht spannend te maken.