D< anden - van veenweidegebied naar waterberging
De Onlanden in Noord-Drenthe was ooit een bejubeld veenweidegebied met in de winter soms wel 40 duizend koolganzen. Recentelijk is het gebied heringericht tot waterberging- en natuurgebied. De weidevogels die er zaten zijn vertrokken, de vegetatie is veranderd en de structuur van het landschap heeft een metamorfose ondergaan. Goed of slecht nieuws? TWee IVN'ers geven hun mening. TEKST KIRSTEN DORRESTIjN
We hebben allerlei flora en fauna teruggekregen1
W
im van Boekei,
IVN'er, bioloog en bestuurslid van Stichting Natuurbelang De Onlanden, vrijwilliger bij de Vogelbe- scherming en WetlandWacht van DeOnlanden:'Het landschap van De Onlanden is erg veranderd de afgelo- pen jaren. Sommige mensen verlangen terug naar de tijd dat hier nog allemaal weidevogels zaten, maar ik zie dat we er allerlei flora en fauna voor terug hebben gekregen. Het waterpeil kan dagelijks sterk verschillen, dat maakt het een uniek gebied en daardoor is het voor een heleboel vogels nog steeds aantrekkelijk. In de trektijd foerageren ze op de drooggevallen stukken, de eilandjes in het Peizerdiep worden gebruikt als overnachtingsplek en kleine plevieren proberen erte broeden. Iktel al dertien jaar de vogels in de Peizermaden en wat me opvalt is dat ik meer verschillende soorten zie dan voorheen en dat de aantallen zijn toegenomen. Natuurlijk gaat het vooral om bekende watervogels als meerkoet en wilde eend, maar er zijn ook echte moerassoorten gearriveerd zoals porseleinhoen, waterral, roerdomp en rietzanger. De echte weidevogels zijn er ook nog. Tot mijn stomme verbazing merk ik dat ik nog evenveel veldleeuweriken tel als voordat het gebied werd vernat. Ik heb zelfs weer kieviten en tureluurs in mijn telgebied, en ook de snor, een soort die van moerassen houd, is in opkomst. Die zat hier vroeger niet. Onze nieuwste aanwinst is een otter, ik heb het bewijs gezien op een foto uit een cameraval.
Je ziet, voor een heleboel dieren is het er aantrekkelijk geworden. Wat dat betreft gaat het heel goed.'
'Ik vind het nep natuur'
A
rend Luinge, watermul- der en al 45 jaar IVN'er: 'Bij de herinrichting van De Onlanden zijn veel van de oude cultuurhistorisch kenmerken verdwenen. Er is geen enkel respect getoond voor historische patronen.
Het water wordt extreem hoog gehouden, terwijl dat oorspronkelijk sterk fluctueerde: in de zomer was het laag en in de winter hoog. Mijn overgrootvader kon als jongen 's zomers door het Peizerdiep en het Eelderdiep lopen, terwijl in de winter soms het hele gebied onder water stond. Er zijn nu allerlei waterpartijen gemaakt die suggereren dat daar ooit op grote schaal turf is gegraven, terwijl dat hier nooit is gebeurd. Verder is aan het meanderende Eelderdiep een nieuw stuk gemaakt waardoor die beek nu heel ergens anders uitmondt. En een eeuwenoude weg, in de volksmond 'het Monikkenpad' geheten omdat hij vroeger door monniken werd gebruikt, is grotendeels vernield. Tenslotte is de natuur niet teruggebracht naar de oorspronkelijke staat, maar compleet vernieuwd. Ik vind het nep natuur. Door de hoge waterstand groeit er vegetatie die hier nooit eerder groeide. Bij een herin- richting zou gekeken moeten worden hoe zo'n gebied in het verleden was, vind ik. Of dat nou vijftig, honderd of duizend jaar terug is, als het historisch gezien maar klopt. De weidevogels en bijzondere kwelvegetatie van voor de herinrichting zijn verdwenen en daar komen nieuwe planten en dieren voor in plaats. We hebben een heel ander gebied gekregen en daar heb ik moeite mee.
Tegelijkertijd ben ik ook wel nieuwsgierig hoe de natuur zich zal ontwikkelen.'
Wat vind jij? Deel je mening op ivn.nl/mensennatuur
2013