voorwoord
Op de derde dag van onze na-
tuurweek stond rond 19.30
uur de grote convo mooi strak
op ons kampeerveld. Op de
koude, natte dagen die eraan
voorafgingen, was het ’s avonds
nog behelpen geweest in de
recreatieruimte van camping
De Gastmolen. We deelden
deze ruimte met overige cam-
pinggasten. Dat schuurde met
Wifi-gebruikers, continue in- en
uitloop, en levendig gebruik van
de kinderspeelruimte. Gelukkig lag er een grote
convo ergens in het midden van het land voor het
grijpen. Die kans pakten we. Dat bracht ontspan-
ning in onze kampeerweek. Het had niet treffender
gezegd kunnen worden op maandagavond in de
convo door een van ons: “Wat voelt dat weer ver-
trouwd!”
Er werd ons door excursieplanner Maria een
keur aan mooie dagtochten voorgezet. Kruipend,
fietsend en wandelend verkenden we de gevari-
eerde omgeving van Vaals. Het Geuldal, omgeving
La Calamine, Vaalserberg en kalkhellinggraslandjes
bij Gulpen waren flinke trekkers. De sfeerversla-
gen zullen daar uitgebreid over verhalen. Dan zijn
er, uitgespreid over de week, allerlei momenten
die zijn blijven hangen, soms beeldend en waard
om opgetekend te worden. Daar kan ongetwijfeld
eenieder met gemak zijn eigen waarneming en be-
leving aan toevoegen. Om maar eens wat te noe-
men: zo was er een geologische wandeling rond
Epen onder leiding van Piet. Hij wees ons op zee-
egelafdrukken in dikke kalksteenblokken van een
woonhuis. Mooi was het moment dat zijn houweel
tevoorschijn kwam en hij bikkend in de harde
grond naast een zandpad Vaalser groenzand naar
boven haalde. Het groenige, stoffijne zand ging van
hand tot hand.
En op een middaguurtje, voorafgaand aan onze
gezamenlijke buffetmaaltijd, klonk er aan de rand
van het veld achter een caravan een accordeon.
De muziek trok daarna een aantal van ons naar die
plek om uiteindelijk met twee accordeons, fluit en
muziekbundel al zoekend en improviserend een
meezingprogramma samen te stellen. Onze dag
was daarna met eten en choc zo rijk gevuld dat
het zingen erbij inschoot.
Op een avond was in de recreatieruimte voor de
campinggasten nog een boeiende Powerpoint-
presentatie te zien over onze nachtvlinders, ge-
geven door Kees B. (initiatief van De Vlinderstich-
ting). Op de late avond werd nog een vlinderdoek
gespannen. Het was koud en vochtig. Daardoor lie-
ten nachtvlinders zich nauwelijks zien op het be-
lichte doek, behalve een veel voorkomend motje
en een Hoornaar. Aansluitend hierop was er op
een avond het moment dat Jan Willem een beu-
kenblaadje liet rondgaan in de kring. Op het blad
zat een sprieterig kokertje vastgehecht. We zagen
‘iets’ van de Gewone zakdrager: een veel voorko-
mend klein nachtvlindertje. En het fascinerende
verhaal erachter: het rupsje omgeeft zich met
kleine twijgjes en grassprietjes. Dat zagen we
dus rondgaan in de kring. In dit kokertje (zakje)
vindt verpopping plaats. Óf het is een mannelijk
vlindertje met vleugels dat de cocon verlaat, óf het
is een vleugelloos vrouwtje dat soms in het koker-
tje blijft en daarin haar eitjes legt. De jonge rupsjes
vreten zich niet vol met blaadjes, maar hebben
het voedsel dichtbij door zowaar de moeder op te
eten. Daarna wordt gedeeltelijk het huisje van de
moeder gesloopt. De kleinste sprietjes en twijgjes
zijn voor de kleine rupsjes het begin van hun huisje
(zakje). Zie hier een bijzondere generatieopvolging.
En z’n wetenschappelijke naam? Psyche casta!
-1-
Muzikaal onthaal
H et was heel vroeg op ’n ochtend en nog stil
rond onze tenten en caravans. Maar onze
twee jongste kampeerders, Merinde en
Rebecca, liepen heel onopvallend en stilletjes om
een van de tenten. Binnen twee minuten was deze
versierd met slingers en kleurige ballonnetjes. Ja,
jarige Gerard werd zo al vroeg op de dag in feest-
stemming gebracht toen hij buiten kwam. Onze
choc begon ‘s avonds met heerlijke vlaai en een
eenvoudige, gezongen serenade voor hem.
Dank, Janny en Maria, voor jullie bestuurswerk.
Het meeste voorbereidende werk onttrok zich aan
onze waarneming, maar droeg nadrukkelijk bij aan
een geslaagde natuurweek. Misschien ten over-
vloede, maar wel uitgesproken door een aantal
deelnemers in onze slotronde: we maakten er
met elkaar een mooie week van. We waren vooral
gelijkgestemden, gericht op de vele kanten van
de natuur en genietend van een mooi Limburgs
landschap rondom.
Veel leesplezier met het doornemen van dit ver-
slag.
Theo L., kampvoorzitter
AlgemeenDeelnemers
Er waren 27 kampdeelnemers: IA-S, AvdB, AB, JB,
AC, AC-P, MD, JH, PH, JWdJ, MK, GK, AL, RL, ML,
TL, BvM, EvM-vW, IN, KEN, HN-K, JvR, TvR, PW, JW,
WvZ & RvZ-H. Hier hulde voor het kampbestuur,
dat streng-maar-rechtvaardig optrad.
Camping
Het KNNV-kamp Vaals 2015 vond plaats van za-
terdag 25 juli t/m zaterdag 1 augustus op natuur-
kampeerterrein De Gastmolen, waarvoor een
stevig tarief betaald moest worden. ‘Ons’ gedeelte
van de camping werd ook gebruikt door enkele
andere kampeerders, wat niet door alle kamp-
deelnemers gewaardeerd werd. Ondanks het
hoofdseizoen was de camping rustig en schoon.
Brandschoon was ook de ruimte met sanitaire
voorzieningen; voor de douche moesten muntjes
gekocht worden, wat geen garantie voor warm
water opleverde. De internetvoorzieningen waren
-2-
Jarige Gerard versierd
Dag- & nachtvlinderen
redelijk.
Commen-
taar op de
algemene
recreatie-
ruimte
heeft de
voorzit-
ter in zijn
Voorwoord
al gegeven.
Weer
Het kamp
ging van
start met
storm-
alarm voor
de kustprovincies en Noord-Brabant. Gelukkig
bereikte iedereen veilig Vaals. De week kenmerkte
zich door wisselvallig weer, weinig wind en betrek-
kelijk lage temperaturen. We hebben van de zon
genoten, maar ook regen getrotseerd. ‘s Nachts
was het vrij koud, wat negatief uitpakte voor het
nachtvlinderen.
Culinair
• Het corvee bereidde trouw de traditionele choc,
eerst in de algemene recreatieruimte, later in
de convo. • De camping verkocht gekoeld appel-
sap van eigen bodem. De broodjes-op-bestelling
werden dermate laat geleverd dat zo’n koop niet
met vertrek voor excursie om 9.00 uur te combi-
neren viel. • Pal buiten het kampeerterrein kon
allerhande verse en ingevroren boerderijhandel
gekocht worden. • Vaals ontbeert een slijter;
daarvoor moest de grens over gewipt worden. •
Vaals heeft wel een voortreffelijk bakker: Kickartz
leverde heerlijk brood, dat lang vers bleef. • Onze
benjamins Rebecca L. en Merinde D. jureerden
kundig een pannenkoekbakwedstrijd. Na uitge-
breid proeven en rijp beraad kreeg ‘pannekoek
Obama’ de meeste punten van de jongedames.
Hulde voor Ineke A-S. en Pauline W. voor hun
inventieve creatie! • De slot-avond ging gepaard
met een uitstekende vegetarische maaltijd, bereid
onder leiding van topkoks Janny H. en Jan W. • De
redacteur van dit verslag was onder de indruk van
de cru die Jacques B. voor die gelegenheid had be-
waard. • Een eervolle culinaire vermelding verdient
Wilde peen met Marjolein:
-3-
Excursies26/7 – Halve dag wandelen in omgeving Vaals,
deels over stille wegen, deels langs doorgaande
weg; interessante vergezichten. Route: Camping –
Holset – Harles – Lemiers – Camping. Nadruk op
planten, vogels, insecten en landschap. Elf deelne-
mers, leiding KEN. Waardering: 7.
26/7 – Halve dag wandelen in omgeving Vijlen
(vervoer: fiets of auto). Route: Hotel Vijlner Hof –
Natuurtuin De Heebrig (Nederlands hoogst gele-
gen heemtuin, inclusief zinkflora) v.v. Nadruk op
planten, vogels en insecten. Veertien deelnemers,
leiding IA-S. Waardering: 8.
26/7 – Fiets-excursie door het Holsetterbos (halve
dag). Route: Camping – Holset – Holsetterbos/
Malenbos v.v. Nadruk op planten, vogels en insec-
ten. Eén deelnemer (GK). Waardering: 4.
27/7 – Halve dag wandelen in het Bovenste Bos
(vervoer per auto). Nadruk op planten, vogels en
paddenstoelen. Zeven deelnemers, leiding GK.
Waardering: 5.
27/7 – Geul-excursie langs Heimansgroeve en cam-
ping ‘t Zinkviooltje (per auto naar de Volmolen).
Duur: ¾ dag, vanwege regen gestart in het poshe
Kasteel Bloemendal met prima koffie en fraaieWilde peen met Marjolein, kalkhelling ‘Miljoenenlijntje’
Uitreiking koekenbakkersprijs
kloosterrestanten. Nadruk op planten, korstmos-
sen en gedichten. Acht deelnemers, leiding TvR.
Waardering: 8.
28/7– Fiets-excursie Vijlenerboschroute, onder
meer via Mechelen (duur: ¾ dag). Geen flora of
avifauna bekeken, wel kersentaart. Negen deelne-
mers, leiding ML. Waardering: 9.
28/7 – Veldwandeling Gulpen – Cartils – Wijlre
v.v., met kalkhelling ‘Miljoenenlijntje’. Duur: ¾ dag,
vervoer: auto. Nadruk op planten, vogels, insecten
en korstmossen. Zeventien deelnemers, leiding TL.
Waardering: 8.
29/7 – Wandel-excursie langs de Geul tussen
Mechelen en Epen (vervoer: auto). Duur: ¾ dag.
Nadruk op planten, vogels en insecten. Negen
deelnemers, leiding ML. Waardering: 9.
29/7 – Wandeling in het Hohnbachtal/La Calamine
(vervoer: auto naar Kelmis). Duur: ¾ dag. Nadruk
op zinkflora en vogels. Zeven deelnemers, leiding
MK. Waardering: 8.
30/7 – Wandeling in het Gerendal (vervoer: auto).
Duur: ¾ dag. Nadruk op planten, vogels en insec-
ten. Zeven deelnemers, leiding JW. Waardering: 8.
30/7 – Halve dag wandelen bij Epen (vervoer:
auto). Nadruk op geologie, met onder andere
Aardkundig Monument en Heimansgroeve. Vijf
deelnemers, leiding PH. Waardering: 8+.
30/7 – Halve dag wandelen: rode route in de Platte
Bosschen bij Nijswiller (vervoer: fiets of auto). Na-
druk op planten, vogels, insecten en korstmossen.
Zes deelnemers, leiding JWdJ. Waardering: 7.
31/7 – Fietstocht Selzerbeek van halve dag via o.a.
Orsbach, Simpelveld en Wijlre. Nadruk op mooie
uitzichten. Acht deelnemers, leiding ML. Waarde-
ring: ? NB: elektrische fiets vereist!
31/7 – Wandeling in de Eysser Bosschen incl. kalk-
helling. Duur: ¾ dag, vervoer: auto naar kasteel
Cartils. Nadruk op planten, vogels en insecten. Zes
deelnemers, leiding AvdB & RL. Waardering: 8.
31/7 – Wandeling in het Hohnbachtal/La Calamine
(vervoer: auto naar Kelmis). Duur: ¾ dag. Nadruk
op zinkflora, (ijs)vogels, insecten en korstmossen.
Vijf deelnemers, leiding EvM. Waardering: 8.
31/7 – Wandeling langs de Geul en in het Bovenste
Bos (vervoer: auto). Nadruk op planten, vogels en
insecten. Eén deelnemer (GK). Waardering: 5.
31/7 – Wandeling in het Gerendal (vervoer:
fiets via Wijlre). Duur: ¾ dag. Nadruk op planten,
vogels en insecten. Gestart met vijf fietsers, drie
wandelaars, leiding AL. Waardering: 8.
-4-
Sfeer
Wandeling Vijlen — 26/7
Sommigen met de fiets, anderen met de auto.
Geparkeerd werd bij Hotel Vijlner Hof. De te-
genstelling met de vorige dag was enorm: bijna
windstil, een diepblauwe lucht en de zon warmde
alles, na een koude nacht, snel op. De wandeling
was heerlijk; ontzettend veel leuke plantjes gezien,
waardoor we in circa 1,5 uur ongeveer 1 km waren
opgeschoten. Koffie gedronken op een zonnig
hellinkje, nadat de groep was opgesplitst in zes
plantenfanatici en een restgroep, die onder leiding
van zeer actieve jongedames keurig langs alle rode
paaltjes werd geleid. De twee groepen troffen
elkaar weer bij de IVN-heemtuin, waar we de zink-
flora en enorme hoeveelheden Klimopbremraap
bewonderden. Tenslotte deden we heel voldaan
de Vijlner Hof aan om wat te drinken.— IA-S
Wandeling omgeving Vaals — 26/7
Een pad langs de rivier geprobeerd; was niet te
vinden en verwilderd. Zodra we richting Holset
liepen, veranderde het landschap, door wandel-
paden, riviertje et cetera. We zagen de ‘gewone’
flora en veelal ruige bermen. Vlinders kwamen
vanaf een uur of half elf in beeld. Het mooie pad
tussen Holset en Harles biedt vergezichten die
interessant zijn. In Harles geluncht en kersen
gegeten. Het laatste deel via Lemiers was iets te
-5-
druk en toeristisch. Bovendien is langs een door-
gaande weg lopen wat saai. — KEN
Wandeling Gulpen - Wijlre — 28/7
Geparkeerd in Gulpen en de beek de Gulp gevolgd.
Er liep een wandelpad langs (tevens Pieterpad
voor een deel). Naast bebouwing open veld, langs
boompartijen. De Gulp is langs de wal veelal be-
groeid met veel Springbalsemien en Egelskop. Daar
zagen we ook Grote gele kwikstaart en een fami-
lie Waterhoen met zes jongen. Via kasteelhoeve
Cartils langs de weg naar een zandpad het veld in,
richting museumspoorlijntje. Een onverhard pad
langs de weilanden, wat lager gelegen, met aan
weerszijden gras en begroeiing van Braam, Appel,
Es etc. We ontdekten een verse dassenburcht met
opgeworpen zand en hoorden de Buizerd. Terwijl
de stoomtrein zijn toeristische taak op zich nam,
beklommen we de zuidelijke kalklandjes/hellingen,
en hebben we ons vermaakt met de vele planten
die daar groeiden. Al met al kwamen we vandaag
ruim boven de honderd soorten uit. Om half twee
nog even bovenop het hoogste veld gezocht naar
bijzonderheden; veel planten waren echter al uit-
gebloeid en niet te vinden. We keerden terug naar
Gulpen, vermaakten ons op een terras, en waren
omstreeks vier uur op de camping terug. — TL
Fietsroute Vijlenerbosch — 28/7
Een prachtige (en gezellige) fietstocht, waarbij we
intens genoten hebben van de wijdse uitzichten
en het afwisselende landschap. De mooie pano-
rama’s, het uitzicht op de Ardennen en Duitsland,
de vakwerkhuizen. Er waren vijf gemotoriseerde
fietsers en vier die alles op eigen kracht deden. De
heuvels op kon best wel heftig zijn, maar bovenop
kwam altijd weer een beloning: óf een mooi uit-
zicht óf een veelbelovende helling naar beneden
zonder te trappen — vaak zelfs flink in de remmen.
Heuvel op, heuvel af. (Drs. P in de imitatie van
‘heen en weer’.) Maria was een echte schaapskud-
dehond — ze hield als excursieleider haar kudde
schapen en bokken goed bij elkaar. Ook al moest
ze daarvoor een helling drie keer nemen. De ver-
loren gewaanden werden door haar opgespeurd
en terug naar de ‘kudde’ gebracht. Onderweg
langs een kasteel gekomen met een donjon uit de
13e eeuw — helaas niet te bezichtigen. Als tussen-
tijdse beloning hebben we onszelf getrakteerd op
overheerlijke Mechelse kersentaart en appel-
perenvlaai. Uiteraard met slagroom, bij In de
Kroeën aan de Hoofdstraat 23 te Mechelen. Alleen
al daarvoor is het een excursie-waardig onder-
deel. Het was prima fietsweer — droog met een
miezertje en geen zon — gelukkig niet te warm.
Alle negen waren we enthousiast over de tocht.
Complimenten voor Rieke en Wim, die alle heuvels
trotseerden met drie versnellingen en een ijzeren
conditie en doorzettingsvermogen. — ML
Wandeling Hohnbachtal — 29/7
Met twee auto’s met zeven mensen op pad. Bij
de Rochuskapel buiten Kelmis het pad op, de wei
tussen de koeien door naar het bos. Daar naar
beneden richting beek/riviertje om Goudveil te
zoeken. Gepicknikt met uitzicht op de Hohnbach:
misschien toch een Waterspreeuw te spotten?
Nee, dat niet, hoewel de beek voor die soort
ideaal leek. Door over twee houten paden naar
de zinkviooltjesweide. Enorme hoeveelheden
Zinkviooltje, vleugeltjesblommetjes etc. Veel
vlinders, en na een slootje achter het weiland, nog
een aantal Eenbes. Toen terug naar de auto. Mooi
weer, en een hele leuke tocht. — IN
Wandeling Nijswiller — 30/7
Met zes man/vrouw een aangename ochtendwan-
deling gemaakt vlak bij de camping, vanaf parkeer-
plaats Platte Bosschen bij Nijswiller. Eerst langs
mais- en korenvelden. Vervolgens langs een bosge-
bied met onder meer kersenbomen (laaghangend
fruit!), een mysterieus lang hek (om een weed-
plantage?) en tenslotte door het bos zelf. Lichte
regen startte tijdens de lunch. Een na-excursie ge-Le grand départ
-6-
maakt naar de St. Dionysius Parochie in Nijswiller,
waar de begraafplaats werd onderzocht op korst-
mossen. Datzelfde gedaan aan de Grote Tertiaire
Zandsteen bij de entree van Simpelveld, een paar
kilometer noordelijker. Waarnemer genoot veel
belangstelling van achter de gordijntjes. — JWdJ
Wandeling Epen — 30/7
Na het Geologisch Monument Smitsburg en de
Heimansgroeve schonken we aandacht aan een
vakwerkhuis, waarvan de gemetselde vakken ge-
vuld waren met gehakt stro, gemengd met klei. In
de muur afdrukken gezien van zeeëgels, terwijl er
veel vuursteen en rode, gebrande mijnsteen op de
paden lagen. Grote keien van zandsteen en kwart-
siet gevonden. Het Vaalse groenzand was minder
groen als verwacht. Aan de Kuttingenweg bleek
het Aardkundig Monument uit het Boven-Carboon
dichtgegroeid. We hebben de Volmolen bekeken,
waar eerst wol werd bewerkt en later graan werd
gemalen. Opmerkelijk: de molensteen is nage-
maakt. Slot-opmerking: waarschijnlijk heeft veel
akkerland plaats gemaakt voor weiland! — PH
Wandeling Eysser Bosschen — 31/7
Het was ons voorgesteld als een prachtige wande-
ling door rustige weiden en over sfeervolle paad-
jes. Niets bleek minder waar. Het begon ermee
dat we haast niet vooruit kwamen op de eerste
holle weg, omdat er zoveel verschillende planten,
vlinders en hommels voorkwamen. Toen hoorden
we opeens het waarschuwende getoeter van de
stoomtrein — die vandaag niet zou rijden. Op de
weiden van het kalkgrasland wilden de blauwtjes
maar niet gevangen worden. Om van de heuvel
af te komen moesten we een lange trap af. Toen
we ons over de smalle paadjes een weg baanden
door het bos, liepen we haast een mountainbiker
omver. We dachten in een vredig bos te wandelen,
tot bleek dat we door een lange, donkere tunnel
moesten. Eenmaal daar zagen we Vrouw Holle,
ijsbeer Knut en een kabouter zonder naam. Van
schrik vluchtten we een begraasde weide in. Daar
vonden we
een nest rode
kalveren én
een bebloed
kunstbeen. Snel
er door naar
een volgende
weide en daar
struikelde Pau-
lien haast in
een wespen-
nest. Weer za-
gen we iets op
de spoorbaan
rijden, een
graafmachine
nota bene. En
de héle tocht
het sinistere
gekrijs van een stel buizerds boven ons hoofd. De
Eysser Bosschen? We willen er nooit meer heen!
— AvdB & RL (7 jr)
Fietstocht Selzerbeek — 31/7
Met z’n achten zijn we aan deze mooie fietstocht
met enkele lange, steile klimmetjes begonnen. De
lange klim vanaf de camping naar Orsbach werd
niet door iedereen even gewaardeerd. Maar de
afdaling erna, met de prachtige uitzichten, maakte
een hoop goed! Enkele opmerkingen die in de
loop van de dag over de route zijn gemaakt: 1)
Een knooppuntroute loopt bijna altijd over door-
gaande wegen met veel autoverkeer. We misten
de landelijk gelegen autoluwe weggetjes (tweede
helft route daarom geen knooppunten gevolgd).
2) Het deel ten zuiden van de weg Maastricht —
Vaals is landschappelijk fraaier. Conclusie: een
mooie halve-dagtocht, waarbij degenen met een
‘gewone’ fiets delen hebben moeten lopen (daar
ontkom je in Limburg niet aan). Alleen met een
elektrische fiets zijn die hellingen te fietsen. — ML
Wandeling Gerendal — 31/7
We vertrokken met zijn vijven vanaf de camping,
op de fiets. Theo zette heel soepel de eerste tus-
sensprint op zijn naam, waardoor Anneke en Auke
zodanig ontmoedigd werden dat zij besloten af
te haken. Wellicht speelde de bijwerkingen van
de hesjes ook een rol (Anneke is allergisch). Met
gezwinde spoed, via Wijlre, naar Schin op Geul,
linksaf de Gerendalweg in, en die uitgereden. De
kern van de orchideeëntuin bleek afgesloten. De
wandeling verliep, ondanks een derde afhaker, in
zeer goede sfeer, en we zijn veilig met zijn tweeën
teruggekomen. — A