Hackfort
Levenslustig landgoed
Landgoed Hackfort in de Achterhoek viert dit jaar zijn zevenhonderdste verjaardag. Die lange historie proefje als je er wandelt. Tegelijkertijd oogt Hackfort vitaal. 'Het is een prachtig voorbeeld voor de toekomstige landbouw in Nederland', meent boswachter Guus Ebenau. TEKST: Wilco Meijers BEELD: Rogier Bos
grassen, we passeren kruidige weilanden .
in het boerenland ruimte kunnen geven.
Denk aan natuurlijk grasland dat met mate wordt gemaaid, vochtige hooilandjés waar allerlei bloemen de kans krijgen of de teelt.van granen met i iiimte voor ken A merkende akkerkruiden. In algemene zih, lukt dat hier aardig. De Hackfortse boer is in mijn ogen een voorbeeld voor alle Nederlandse boeren. Agrarische bedrijfsS^ voering is hier goed te combineren met natuur- landschapsbehoud."
M
et Guus wandel ik de blauwe route over het landgoed, een stevig rondje voor echte wandelliefheb- bers. Voor de minder geoefende stappers zijn er volop afsnijmogelijkheden, want het landgoed wordt rijkelijk doorsneden met lanen, weggetjes en graspaden. Een kleinschalig landschap waar akker, grasland en bos elkaar voortdurend afwisselen. "Het is echt een landbouwlandgoed", vertelt Guus die nauw contact heeft met de boeren die hier grond pachten. "Een deel van de gronden wordt intensief gebruikt, andere delen hebben natuurvriendelijke regels.
Onze pachters zijn in zekere zin onze partners. Samen bepalen we hoe we de natuur[image_2025_mei_29_do_00-20-09_AllMyNotes.png]
Landgoed Hackfort in de Achterhoek viert dit jaar zijn zevenhonderdste verjaardag. Die lange historie proefje als je er wandelt. Tegelijkertijd oogt Hackfort vitaal. 'Het is een prachtig voorbeeld voor de toekomstige landbouw in Nederland', meent boswBosflora
Dat ervaren we bi jna overal waar we . komen tijdens de tocht. Langs menig pad- staat een haag of er is een strook met hoge grassen, we passeren kruidige weilanden .
en hoekjes waar je onder zware eiken kunt uitrusten op een bankje. De kilometers glijden vanzelf voorbij in dit landschap dat geen moment verveelt. Toch kijkt Guus lang niet overal tevreden rond. "Qua biodiversiteit boeren we achteruit. Dat ligt grotendeels aan externe factoren, zoals de stikstofdeken die ook hier neerslaat, en de droogte. De bosflora holt achteruit omdat stikstofminnende soorten als braam en adelaarsvaren de boel op grote schaal overnemen. Die dominantie gaat ook ten koste van bosverjonging. Je ziet hier nauwelijks jonge eiken, die komen er gewoon niet doorheen. Hier en daar halen we braamstruiken weg om jonge bomen en bosvlinders een kans te geven, maar dat vergt intensief beheer. Bramen en varens komen snel terug."
Dassenscherm
De lanen van het landgoed kennen weer andere problemen. Veel beuken kampen met droogte en moeten worden vervangen. "Daarvoor planten we meestal eiken terug.
Die kunnen beter tegen droogte en horen van oudsher bij Hackfort." Maar dat hoeft niet op iedere plek. Guus wijst op een 'pseudolaan' van beuken. "Die rij beuken
moet de indruk geven van een laan. Daarmee wilde de baron vroeger imponeren." Oude eikenlanen zijn er ook. Eén daarvan heeft een zijpad met dassenscherm. "Daar kunje 's avonds met enig geluk dassen zien rondscharrelen. Dit landschap met droge en natte gronden, boomgaarden, akkers en weides lijkt voor hen gemaakt."
Monumentale lindes
Halverwege de route stoppen we even op een favoriete plek van Guus. Het heeft wel wat van een eiland, dit besloten stukje bos in open boerenland. We staan onder drie
Overnachten op Hackfort
Wil je meerdaags genieten van landgoed Hackfort? Overnacht dan prinsheerlijk in een van de vijf vakantiesuites in kasteel Hackfort of huur de vakantiewoning Boerderij Tichelman.
Kijk voor meer info op:
nm.nl/slapenophackfort
monumentale lindes met een bankje als middelpunt. "Dit noemen we een 'clumb', een groepje bomen die dicht bij elkaar zijn geplant in een verder open landschap."
Onder de lindes kijken we uit over bolle akkers en houtwallen in de verte. Daarna wandelen we richting eindpunt, naar de plek die Guus het meest dierbaar is: de moestuin vlakbij kasteel Hackfort. "Kijk wat hier allemaal nog bloeit, ook in de herfst. En zie al die soorten groenten, de variatie is enorm.
Deze moestuin wordt gerund door zo'n zestig vrijwilligers. Echt leuk om dat als boswachter te mogen begeleiden. Ook op andere plekken verrichten vrijwilligers veel werk op Hackfort. Met z'n allen koesteren we dit landschap en zorgen we ervoor dat Hackfort zijn karakter behoudt."
[image_2025_mei_29_do_00-23-06_AllMyNotes.png]
Routepunten on
1 koer heel Vorder»
Vanaf hier zie je, voorbij de rotonde, kasteel Vorden. Een deel van het kasteel is te bezichtigen.
2 6ola.kktrj
Deze bolakkers of bolle akkers, ook wel kampen genoemd, hebben een lichte bolling door eeuwenlang gebruik van schapen- mest en heideplaggen. Ze worden vaak omzoomd door houtwallen, hagen of boomsingels.
Hier steekje de Veengoot over, een kanaal dat is gegraven om water snel te kunnen afvoeren richting de IJssel. Tegenwoordig kampt de natuur met verdroging en neemt het waterschap maatregelen om het water juist langer vast te houden, bijvoorbeeld door stuwen aan te leggen.
4 Poelen
Links in het weiland ligt een drinkpoel. Veel van zulke poelen zijn in de loop der tijd vervangen door weidepompen. Sommige zijn later weer uitgegraven voor de natuur. Soorten als de bruine en groene kikker, de pad en de water- en kamsalamander leggen hier hun eitjes.
5 krKijfu.nh va.n ^«.herwegen
Hier zie je goed dat de Baakse Beek, de levensader van Hack- fort, wordt doorsneden door de Veengoot. In 1952 kwam daar het Stroomkanaal van Hackfort bij als extra afwateringskanaal in tijden van hoogwater.
Dorjw»olenLM\i.rje
Iets van de route af bij de voormalige parkeerplaats ligt het
Dorsmolenhuisje. Vroeger werd hier de gemeenschappelijke dorsmolen gestald.
7 W ckhernAolen
De watermolen van Hackfort dateert uit 1700. Bij voldoende water in de beek is de molen in principe iedere zaterdag in bedrijf.
De molenaars kunnen de molen ook ombouwen tot zaagmolen.
8 kwfeel Hackforh
Links zie je kasteel Hackfort.
Eeuwenlang was het in bezit van de adellijke families Van Hackfort en Van Westerholt. Toen de laatste barones in 1981 overleed, kreeg Natuurmonumenten het landgoed in bezit. Bij de overdracht werd bepaald dat het landgoed met al zijn landerijen en boerderijen één geheel moest blijven.
9 KoehrVu\ij
In het gebouw rechts van het kasteel bevonden zich vroeger de tuinmanswoning, oranjerie en het koetshuis. Nu vind je er brasserie de Keuken van Hackfort.
/'Aotjhi\in
Loop gerust even de historische moestuin Hof van Hackfort op en ontdek wat hier groeit en bloeit. In deze tuin worden al ruim twee eeuwen groenten, kruiden, bloemen en fruitsoorten gekweekt.
11 Geelgorj
De geelgors kun je het hele jaar tegenkomen in dit kleinschalige boerenland. Hij is herkenbaar aan zijn gele verenkleed en aan zijn zang die lijkt op de eerste tonen van de vijfde symfonie van Beethoven.
[image_2025_mei_29_do_00-23-27_AllMyNotes.png]
