Utrecht Aan de Lek, in de Lopikerwaard, ca. 9 km ten westen van Lianen, nr. 7 op de kaart
Op de dijk bij Jaarsveld ziet men de bochtige Lek op zijn mooist. En wie aan de voet van de dijk het dorp met zijn middeleeuwse kerk en markant Dijkhuis ziet liggen kan niet nalaten er een kijkje te nemen. Via een van de twee steil aflopende toe- gangsweggetjes valt men als het ware het dorp in.
Tussen kerk en school is er volop parkeerruimte.
Ondanks allerlei eigentijdse voorzieningen is de kleinschaligheid en de sfeer van vroeger gebleven.
De rust die in Jaarsveld heerst wordt niet zichtbaar verlevendigd door de Lekstroom, want het dorp gaat schuil achter de hoge en zware Lekdijk, die via een vaste, openbare trap is te beklimmen.
De Jaarsvelders voelen zich veilig achter de dijk.
De Latijnse spreuk op het Dijkhuis, dat met zijn voorgevel vanachter de dijk naar de rivier is ge richt, zegt het duidelijk: Vivo leo cespite tutus’, de Hollandse leeuw is veilig achter de groene zoden van de dijk. De opvallend aangebrachte gevel- spreuk duidt de bestemming aan die het Dijkhuis nog steeds heeft: hier zetelen de wakers over dij ken, kaden, watergangen, sloten, gemalen en dui kers in de Lopikerwaard, het gebied tussen Lek en Hollandse IJssel. Tot aan de 11e eeuw was dit ge bied grotendeels nog een woestenij. Daarna zijn in een paar eeuwen alle gronden in cultuur gebracht door hardwerkende pioniers. In de strijd tegen het water heeft Jaarsveld altijd centraal gestaan, niet alleen als post van waaruit de zorg voor de dijk werd geregeld, maar waar ook meermalen een bres werd geslagen in de dijk. Op een aantal plaatsen is het spoor van vroegere dijkdoorbraken nog zicht baar aan de wielen, diepe plassen die zijn ontstaan door de enorme kracht van het instromende water.
In zijn beroemde roman ‘Het wassende water’ heeft Herman de Man een indringende beschrijving ge geven van het gevecht van de mannen van het Dijkhuis tegen het kolkende water.
IDAARDERADEEL > Grouw, Warga
In vroeger eeuwen zag het silhouet van Jaarsveld er anders uit. Achter de toen nog veel lagere dijk domineerde de kerk en het kasteel Veldenstein te midden van laaggebouwde onderkomens. Het kasteel was er eind 14e eeuw neergezet door Hen- ric van Vianen, o.a. ter bescherming van zijn be langen in het Jaarsveldse. Het Stichts-Hollandse grensgebied waartoe ook Jaarsveld behoorde, was in de Middeleeuwen herhaaldelijk het toneel van schermutselingen tussen de graaf van Holland en de bisschop van Utrecht. Veldenstein was echter niet zo strategisch gelegen dat het moest dienen ter bewaking van een uitgestrekt gebied. De kasteel heren waren ook niet zo machtig dat ze de heerlijk heid Jaarsveld veel glorie konden bezorgen. Vel denstein werd door de Fransen in 1672-1674 gro tendeels verwoest. Cornelis de Witt, een kleinzoon van Johan de Witt, kreeg Jaarsveld in 1734 in bezit.
Hij liet 26 jaar later een fraai landhuis bouwen vlak bij de plaats van het verwoeste kasteel. Het landhuis heet in de volksmond ‘Herenplaats’.
Thans woont er de dijkgraaf van het waterschap Lopikerwaard, waarvan de zetel in het Dijkhuis is gevestigd.Jaarsveld is lange tijd een begrip in de radio wereld geweest. Wegens zijn gunstige ligging voor de opvang van radiogolven heeft er een proef- of hulpzender gestaan. Nu beheersen de radio- en tv- masten van Lopik-radio de Lopikerwaard op de grens met IJsselstein.
Bezienswaardigheden^
N.H.-Kerk, Kerkstraat 5. Laatgotische kerk met witgepleisterd, eenbeukig schip en ongepleisterde toren, met haaks geplaatste steunberen. Het koor is smaller dan het schip en heeft gebrandschilderde ramen. Dijkhuis, aan de Lekdijk. Neogotisch ge bouw met trapgevel, gebouwd in 1904. Zetel van het waterschap. Huis te Jaarsveld, aan de rand van de dorpskom. Stijlvol landhuis, gebouwd in 1759. De erachter liggende grachten omsluiten het terrein van het voormalig kasteel Veldenstein.
------------------------------ *--------------------------------
Jaarsve/d gezien vanaf de Lekdijk. Rechts het Dijkhuis, links het witgepleisterde kerkje.