mooiste dorp nl
Loenen a.d. Vecht
Utrecht Aan de Vecht, ca. 20 km ten zuidoosten van Amsterdam, nr. 12 op de kaart
Vanuit Amsterdam is Loenen gemakkelijk te berei ken via de A2 naar Utrecht, afslag Vinkeveen.
Veel aardiger is het echter om zonder haast de Angstel of de Vecht te volgen. Men raakt dan hele maal in de juiste stemming om dit mooie dorp, met zijn Oudhollands karakter, te bezoeken.
Loenen is een oud dorp, ontstaan op een oever- wal langs de Vecht. Door deze wal was er ruimte voor de vorming van een echt centrum. De huizen werden dus niet alleen langs het water gebouwd, zoals bijvoorbeeld in Loenersloot het geval was.
Loenen wordt voor het eerst vermeld in 953, toen keizer Otto i het nog Lona genoemde dorp aan de Utrechtse Domkerk (eigenlijk de kerk van St.- Maarten) schonk. Ooit stond hier het kasteel Kroo- nenburg van Gerard van Velzen, een van de moor denaars van Floris v in 1296. Toen hij op zijn slot was teruggekeerd, werd hij door het verbitterde landvolk omgebracht. Vanaf de 17e eeuw kwam de
Vechtstreek zeer in trek bij de Amsterdamse patri ciërs, die er een groot aantal buitenhuizen lieten optrekken. De meeste van deze huizen worden nog steeds door particulieren bewoond.
De Dorpsstraat van Loenen is misschien wel de mooiste straat van de hele Vechtstreek, niet in het minst doordat er nog een zestal van de oude bui tens aan zijn gelegen. Vaak hebben ze een overtuin tussen de straat en de Vecht. Romantische resten van het verleden zijn de theekoepels, die men nog op veel plaatsen kan bewonderen. De varende toe rist is hierbij ten opzichte van de wandelaar in het voordeel, omdat de bouwsels gewoonlijk vlak aan de Vechtoever staan. Die van Vegtlust, op de rech ter Vechtoever, tekent zich van verre af. Eronder bevindt zich zelfs een botenhuis. Aardig is ook de koepel die vlak bij de dubbele ophaalbrug ligt. Het gebouwtje stamt oorspronkelijk uit de 18e eeuw, maar de boven het water uitgebouwde erker is er aan het begin van deze eeuw aan toegevoegd. Bij de theekoepel in de overtuin van het klooster Mater Dei, het voormalige Beek en Hof, bevindt zich een aanlegplaats annex terrasje, met fraaie Lodewijk- xiv-versiering. Menige jager, moe van het voort zeulen van de trekschuit, zal hier even op de houten bank hebben uitgerust. Op de hoek van de Rijksstraatweg en de Grutterstraat is enkele jaren geleden een vierkante koepel herrezen, die een ge trouwe kopie is van een exemplaar dat er in de 18e en 19e eeuw het straatbeeld bepaalde.
Vanuit Loenen zijn de mogelijkheden voor tochtjes door de Vechtstreek legio. Bijzonder mooi is het traject via de Bloklaan over Oud-Loosdrecht naar Hilversum. Men gaat dan dwars door het door vervening ontstane landschap van de Loosdrechtse
Plassen, bestaande uit open water, rietlanden, moerasbossen en verlandingseilandjes. Er broeden hier talloze watervogels en ook de plantengroei is interessant. Bij Hilversum kan men dan eventueel nog een fraaie boswandeling maken of de heide op zoeken.
Wetenswaardigheden^
N.H.-Kerk, Dorpsstraat 49. Laatgotische kruiskerk uit 15e en 16e eeuw. Schip en dwarsschip in 1948 gerestaureerd, nadat deze in 1945 waren verbrand.
Het uitwendig met tufsteen beklede koor stamt nog uit de 15e eeuw. Aan de noordzijde heeft dit één blind venster met een merkwaardige lelietracering.
De uit ca. 1500 daterende toren, met twee omgan gen, bleef bij de brand gespaard maar werd even eens in 1948 gerestaureerd. In het interieur 18e- eeuws meubilair, rouwborden en een schilder- paneel uit 1577. Na overleg te bezichtigen. Monu mentale panden. O.a. in Dorpsstraat, Brugstraat en Grutterstraat belangwekkende 18e- en 19e-eeuwse huizen. Molens. Aan Oud-Over 104 een achtkante bovenkruier uit 1716, die niet te bezichtigen is.
Aan Dorpsstraat 106 molen De Hoop, uit 1902.
Deze uit Noord-Holland aangevoerde ronde, ste nen stellingkorenmolen is niet meer in bedrijf; na overleg op zaterdag te bezichtigen. Buitens. Geen van alle te bezichtigen. In hoofdzaak idyllisch aan de Vecht gelegen 17e-, 18e- en 19e-eeuwse land huizen; vaak met overtuinen en aardige theekoe- pels. Te noemen zijn: Welgelegen, Dorpsstraat 61; Leeuwendijk, Dorpsstraat 69; Vrederust, Dorps straat 77; Mater Dei (vroeger Beek en Hof), Dorpsstraat 81; Soeteveght, Dorpsstraat 10; Duiveveght, Dorpsstraat 12; Vegtlust, Oud-Over 3; Bosch en Vecht, Oud-Over 5; Oud-Over, Oud- Over 33; Bijdorp, Oud-Over 8; Vreedenhoff, Rijksstraatweg 53; Nieuwerhoek, Rijksstraatweg 78; Te Velde, Rijksstraatweg 170; Weresteijn, Zandpad 29. -------------------------------*--------------------------------
In het hartje van Loenen helpt een houten ophaalbrug u over de Vecht. Links de toren van de N.H.-kerk.
Het inrijhek van Vreedenhoff Menig voorbijganger zal zich verbaasd hebben over het weelderige Rococo-hek van het buiten Vreedenhoff, aan de Rijksstraatweg. De lusthof werd gebouwd door de schatrijke oud-ijzer- en wapenhandelaar Pieter Trip, die het hek in 1760 liet gieten en smeden door een medailleur van de Utrechtse Munt, Constantinus Lautenschlager. Voor de werkzaamheden werd in de tuin speciaal een smidse ingericbt. De hekpalen zijn elk uit ée'n stuk hardsteen gehakt. Aan het begin van deze eeuw zijn er plannen geweest het hek als toegangshek voor het Vredespaleis in Den Haag te bestemmem.
Argeloze bezoekers werd verteld dat het eigenlijk van koper was, maar dat men het zwart had geverfd omdat de paarden schichtig werden van de flonkeringen in het zonlicht.