Noord-Brabant
In het hart van de provincie, ca. 8 km ten oosten van Tilburg en 16 km ten zuidwesten van ’s-Hertogenbosch, nr. 15 op de kaart
Wie de plaatsnaam Oisterwijk hoort, denkt onmid dellijk aan de vennen en het natuurschoon in de om geving ervan. Het stadje zelf is echter ook heel aan trekkelijk. Het heeft een rijk verleden, al heeft het daar geen grote monumenten van overgehouden. Bezienswaardig is het evenwijdig aan de beek lig gende marktplein, de Lind, met zijn duizendjarige linde, de voormalige herberg ‘De Drye Swaentjes’ en het schilderachtige ‘trouwlaantje’ dat naar het ge meentehuis voert.
Als nederzetting ontstond Oisterwijk in de buurt van het stroomgebied van de riviertjes de Voorste en de Achterste Stroom. Al snel was het een van de belangrijkste plaatsen in de Meijerij van ’s-Hertogen bosch. In 1213 verleende de hertog van Brabant de plaats vrijheidsrechten, in 1354 marktrechten. De markten werden gehouden in de naaste omgeving van de fraaie oude lindeboom aan de achterzijde van het huidige gemeentehuis op het rustieke plein de
De L,ind 16 is een van de monumentale panden aan het langwerpige marktplein van Oisterwijk.
Lind. Nabij de lindeboom lag ook een kapel waarin het genadebeeld van Maria Vreugderijke werd ver eerd. Dit beeld kreeg weldra de naam ‘Onze Lieve Vrouw van Mirakelen ter Linde’. In de Middel eeuwen voerden vele bedevaarten naar deze kapel. De toenmalige kerk telde een twintigtal altaren en een sierlijke toren, die hoog uitstak boven het omlig gende landschap.
Het is niet verwonderlijk dat een welvarende plaats als Oisterwijk, met een bloeiende lakennijver heid en verscheidene bierbrouwerijen, van tijd tot tijd de prooi werd van vijandelijke legers. In 1388 plunderden en brandschatten de Geldersen het stad je en anderhalve eeuw later kwamen ze, onder aan voering van Maarten van Rossum, terug. Ook tijdens de Tachtigjarige Oorlog was Oisterwijk regelmatig het toneel van krijgshandelingen. In 1587 werd hierbij de oude kerk totaal vernield. Een balk met inscriptie uit 1610, die nu te zien is in de hal van de moderne bejaardenflat ‘Ter Perre’, in de buurt van de kerk, herinnert nog aan dit drama en aan de herbouw van dit godshuis, dat echter nooit meer de glorie van de middeleeuwse kerk bereikte. Aan het einde van de vorige eeuw werd door Pierre Cuypers een nieuwe kerk gebouwd, waarin een kopie van het Maria-beeld uit de verdwenen kapel een plaats kreeg.
Na de Tachtigjarige Oorlog kwam voor Oister- wijk, zoals voor zo vele plaatsen in de Generaliteits landen, een periode van achteruitgang en armoede. De eertijds trotse kasteeltjes Durendaal en Ter Burgt vervielen tot ruïnes. De oude Maria-kapel bij de linde kreeg verschillende bestemmingen en werd ten slotte verbouwd tot raadhuis. De grote kerk werd door een gering aantal protestanten in gebruik genomen en niet meer onderhouden. De lakenindu strie taande door belastingdruk en beperkende be palingen.
Halverwege de vorige eeuw veranderde de situa tie. Enerzijds kwam de leer- en schoenindustrie op, anderzijds kozen beter gesitueerden uit de omgeving Oisterwijk als woonplaats. Dit was de eerste aanzet tot het nu voor het stadje zo belangrijke toeristen verkeer, dat nog meer gestimuleerd werd door de landelijke actie tot het behoud van de vennen om streeks 1911. De Oisterwijkse vvv, in 1908 opge richt, is dan ook een van de oudste van ons land.
De befaamde vennen zijn vermoedelijk uitgesto ven laagten, die zich met regenwater hebben gevuld. Ze zijn botanisch van bijzonder belang. Het gebied van de Oisterwijkse vennen en bossen, aan weerszij den van de weg naar Spoordonk, wordt jaarlijks door tienduizenden toeristen bezocht. Er zijn wan delingen in uitgezet, die op een wandelkaart staan aangegeven. Wie lid is van Natuurmonumenten kan ook een bezoek brengen aan de uitgestrekte, iets oostelijker gelegen Kampinase Heide. Interessant is vooral het zuidelijke deel, waar het riviertje de Beerze op natuurlijke wijze meanderend zijn weg vindt.
^e^ienswaardigbedeiLj
N.H.-Kerk, Kerkstraat 64. Classicistisch zaalkerkje uit 1811. Na overleg te bezichtigen. R.K.-Kerk van St.- Petrus’ Banden, Kerkplein. Neogotische kerk uit 1897, van dr. P. J. H. Cuypers, met middentoren. Belang wekkend interieur, met 17e-eeuwse schilderijen, kopie van 15e-eeuws mirakelbeeld van Onze Lieve Vrouwe ter Linde en opalines van Charles Eyck. Na overleg te bezichtigen. © Raadhuis, Lind 56. Gebouwd in 1899. Ramen van Dekkers, Merckel- bach en Van Lieshout. Niet te bezichtigen. ® 1000-jarige linde, naast raadhuis. ® Villa ‘De Huif kar’, Lind 46. Royaal herenhuis uit 2e helft 19e eeuw. Huisvest afdeling gemeentesecretarie. Monu mentale panden, Kerkstraat, o.a. nr. 90, een woonhuis uit 1633; Lind, o.a. de nrs. 16, 40, 52, 75 en 77, op de plattegrond respectievelijk de nrs. ®, ®, ®, ® en 0. Korenmolen ‘De Hoop’, Udenhoutseweg 100. Stellingmolen uit 1895. Niet te bezichtigen.