Zeeland Aan de noordzijde van Schouwen-Duiveland, ca. 8 km ten noorden van Zierikzee, nr. 3 op de kaart
De haven van het historische stadje dringt tot diep in het hart van Brouwershaven door. Waar nu een bonte stoet van watersporters over de kaden para deert, rolden in de Middeleeuwen de zakkendragers (havenarbeiders) de voor Zeeland bestemde vaten bier uit Delft over de keien. De haven stak toen zelfs nog dieper in de stad en reikte bijna tot aan de kerk: de Markt ontstond door demping van het laatste gedeelte van de haven. Ca. 10 jaar geleden werd de haven uitgebreid met een binnendijkse jachthaven met ca. 400 ligplaatsen.
De eerste aanzet voor het ontstaan van de plaats was de afdamming in de 12e eeuw van de kreek die Schouwen en Duiveland toen nog van elkaar scheidde. Floris v kocht de grond bij de dam bij Bridorpe op met het doel er een stad te stichten, maar door zijn ontijdige dood kwam hier niets van.
Wel werd er een haven aangelegd en in 1318 was er voor het eerst sprake van het dorp Brouwershaven.
Er vestigden zich vissers en in 1344 kreeg het van Willem iv het privilege van een vrije haringmarkt, dat echter in 1351 door Willem v weer werd inge trokken. In het Groot Privilege van Maria van Bourgondië van 1477 wordt van de stad Brouwers haven gesproken. In 1589 kreeg de open plaats toe stemming voor een omwalling, zodat hij ook wer kelijk het karakter van een stad kreeg.
Tot een stedelijk grondgebruik binnen de wallen is het echter nooit gekomen. De in de marge van de nederzetting tussen achtererven en open polder land gebouwde kerk is hier een stille getuige van.
Alleen de kerk van Brouwershaven, met de Haven en de Markt, heeft een stedelijk karakter. De be bouwing langs de dijkstraten die op de Markt en de Haven toelopen heeft een landelijk karakter behou den, evenals de terreinen achter deze dijkstraten die tot in onze tijd voor een deel onbebouwd zijn ge bleven. De belangrijkste monumenten van Brou wershaven zijn het raadhuis en de kerk. Interessan te panden zijn verder nog de Waag en het Jagers huis met zijn gevelstenen met haas, hond en jager.
In de Molenstraat staat een korenmolen uit 1724.
Op de Markt pronkt een standbeeld van Brou wershavens grootste zoon en misschien wel een van de bekendste Zeeuwen, Jacob Cats. Hij woon de er tot zijn elfde jaar, studeerde in Leiden letteren en rechten, en werd ten slotte raadpensionaris van de Staten van Holland en West-Friesland. Hij was een matig staatsman, maar belegde zijn geld goed in ontginningen in Holland en Engeland en was als ‘Vader Cats’ een bekend dichter. Zijn eigen exem plaar van zijn verzamelde werken, voorzien van zil veren sloten, schonk hij aan de vroedschap van zijn geboorteplaats. Dit wordt nog steeds op het ge meentehuis bewaard. Zijn Haagse buitenverblijf Sorghvliet is nu als Catshuis de ambtswoning van de minister-president.
Met het gereedkomen van de Brouwersdam ver dween het getij in de Grevelingen en daarmee de zeehonden en de steltlopers die op de droogvallen de zandplaten foerageren. Het stilstaande, heldere, zoute water heeft echter weer andere dieren en ook veel planten aangetrokken die elders zeldzaam zijn.
Daarnaast heeft het Grevelingenmeer ook de re creant veel te bieden. Men mag er vrij varen, mits men zich maar aan de maximum-snelheid houdt en op de daarvoor bestemde plaatsen aanlegt. Langs de Brouwersdam zijn voorzieningen aangelegd voor de recreant die van zon, strand en water wil genieten.
T^e^ienswaardigbederu
Raadhuis, Markt 2. Gebouwd in Vlaamse Renais sancestijl. De hardstenen voorgevel uit 1599 werd in 1890 gerestaureerd. Het achterste gedeelte da teert vermoedelijk uit ca. 1500. In de achtergevel van baksteen met lagen natuursteen bevinden zich een gotisch poortje en ramen met korfbogen. Niet te bezichtigen. St.-Nicolaaskerk, Korenmarkt. Koor
met omgang, kapellen en dwarspand uit ca. 1350; driebeukig hallenschip uit 16e eeuw. Interessante onderdelen van het interieur zijn de schouw met gesneden kap uit ca. 1650 in de sacristie, de orgel kast uit 1557 met deels verguld Renaissancesnij- werk en de preekstoel uit 1773. Van Pasen tot ok tober op werkdagen ’s middags te bezichtigen. Mo numentale panden, aan Haven Noordzijde en Zuidzij de, Kerkplein, Markt en Nieuwstraat. Moten ‘De Haan’, Molenstraat. In 1967 gerestaureerde stenen korenmolen uit 1724. Grondzeiler en bovenkruier.
Niet te bezichtigen.
e middeleeuwse haven van Brouwershaven dient nu als aanlegplaats voor watersporters.
------------ *------------