Kimswerd
Friesland In Westergo, ca. 5 km ten zuiden van Harlingen, nr. 22 op de kaart
De geboorteplaats van Grote Pier, die in Holland als een zeerover, in Friesland als een vrijheidsheld werd beschouwd, ligt vlak bij de Waddenzee op een brede terp en een oude oeverwal. De omringende kleigronden zijn hoofdzakelijk als bouwland in ge bruik. Het dorp maakt deel uit van een reeks terpen ten noorden van de voormalige Marneslenk.
Aan de hand van gevonden aardewerkresten is komen vast te staan dat hier reeds zo’n 2500 jaar geleden mensen woonden. Na stijging van het zee niveau verdwenen ze weer, maar toen de zee zich terugtrok kwamen ze terug. Ook uit de Romeinse tijd zijn hier vondsten gedaan. Van dorpsvorming
Vriendelijke, goed onderhouden huisjes in het terp dorpje Kimswerd. Hier werd Grote Pier geboren.
-------------------------------*--------------------------------
was echter vermoedelijk pas in de Middeleeuwen sprake, toen er een parochiekerk op een terp was verrezen.
De tegenwoordige Nederlands-Hervormde kerk werd in 1515 vrijwel direct herbouwd, nadat hij datzelfde jaar door Saksische Franekers in brand was gestoken. Uit dit snelle herstel in een roerige tijd, waarin de dorpelingen bepaald niet rijk zullen zijn geweest, blijkt de grote betekenis van een kerk gebouw voor de middeleeuwer. Het diende hem niet alleen tot bedehuis, maar ook tot toevluchts oord als zijn dorp door plunderaars werd bezocht.
De lle-eeuwse, tufstenen toren had de brand doorstaan, evenals de noordmuur van het schip.
Hierin zit boven een ingang een boogvulling van rode zandsteen, met in reliëf een duivelsmasker waarvan ranken uitgaan. In de zuidmuur is een poortje met het jaartal 1516. De toren werd in 1516 in baksteen verhoogd. In 1958 is hij gerestau reerd. Het is de moeite waard de kerk even van binnen te bekijken. Een gedenkbord achter het orgel vermeldt dat het interieur in 1695 werd ver nieuwd. Behalve de betimmering en wapenborden dateren enkele banken met wangstukken en de rijk- gesneden kansel uit die tijd.
bezienswaardigheden^
N.H.-Kerk, Greate Pierwei 11. Uit 1515/1516 daterende kerk, met enkele oudere resten en een tufstenen toren uit de 11e eeuw met zadeldak. Het bakstenen bovengedeelte van de toren stamt uit
1516. Belangwekkend interieur uit de 17e en 18e eeuw. Na overleg te bezichtigen. Monumentale panden. Ten westen van de kerk enige 18e-eeuwse woonhuizen en aan de oostzijde de Heemstra State.
Vriendelijke, goed onderhouden huisjes in het terp dorpje Kimswerd. Hier werd Grote Pier geboren.
Grote Pier, vrijheidsheld en zeerover In 1515 verkocht de hertog van Saksen het bestuur over Friesland aan de graaf van Holland. Datzelfde jaar plunderden en brandschatten de Saksische Franekers Kimswerd. De kerk ging in vlammen op, evenals een aantal boerderijen, waaronder de state van Pier Gerlofsz Donia. Deze eigenerfde boer, die vanwege zijn reusachtige gestalte Grote Pier werd genoemd, ver zamelde toen een groot aantal Friezen om zich heen om zich op de gehate vreemdelingen te wreken. De groep noemde zich de Arumer Zwarte Hoop en vormde jarenlang de kern van het Friese verzet tegen de Hol landers en Saksen.
Hertog Karei van Gelder zag een bondgenoot in Grote Pier en wist hem aan zijn zijde te krijgen. Hij gaf hem het opperbevel over de Gelderse en Friese vloot en benoemde hem tot ‘Admiraal van de Zuiderzee’. In die hoedanigheid wist hij vele Hollandse schepen te veroveren en steden als Hoorn, Medemblik, Alkmaar en Nieuwpoort te plunderen. Vijanden liet hij meestal onbarmhartig verdrinken, maar als hij Friezen onder hen tegenkwam, bleven deze gespaard. Om ze te kunnen onderscheiden, liet hij gevangenen het volgende schibbolet zeggen: ‘Büter, brea en griene tsiis, hwa dat net siz%e kin is gjin oprjochte Fries’ (‘Boter, brood en groene kaas, wie dat niet zeggen kan is geen echte Fries’).
Door tijdgenoten is Grote Pier beschreven als een in drukwekkend man, met grote ogen en een woeste baard.
Praten ging hem slecht af, maar vechten en aanvoeren kon hij als de beste. Hij was wraakzuchtig door wat hem en de Friezen door de vreemdelingen werd aange daan. De verhalen over zijn helden- en gruweldaden zijn echter sterk geromantiseerd. Toen Grote Pier door kreeg dat hij door de Geldersen voor hun karretje was gespannen en Friesland weinig baat had bij zijn daden, trok hij zich in 1519 plotseling terug. Vermoedelijk is hij al in 1520 in Sneek overleden en daar ook be graven. In het stadhuis van deze plaats toont men u nog steeds vol trots zijn enorme helm en in het Fries Museum in Leeuwarden is zijn indrukwekkend zwaard te bewonderen.